GLP-1 – czym jest, jak działa i dlaczego zmienił podejście do leczenia otyłości i cukrzycy?

Meta description: GLP-1 wpływa na apetyt, poziom glukozy, insulinę i opróżnianie żołądka. Sprawdź, jak działa GLP-1 i co pokazują badania nad semaglutydem i innymi agonistami GLP-1.

Jeszcze kilkanaście lat temu GLP-1 był hormonem znanym przede wszystkim diabetologom i naukowcom zajmującym się metabolizmem glukozy. Dzisiaj jest jednym z najczęściej omawianych tematów w medycynie metabolicznej. Powodem jest rozwój leków będących agonistami receptora GLP-1, takich jak liraglutyd czy semaglutyd, które nie tylko pomagają kontrolować poziom glukozy we krwi, ale mogą również prowadzić do znacznej redukcji masy ciała.

Badania z ostatnich lat pokazują jednak, że znaczenie tego szlaku może wykraczać daleko poza samo odchudzanie. Analizowane są jego efekty dotyczące układu sercowo-naczyniowego, nerek, wątroby, kontroli apetytu oraz chorób związanych z otyłością. Czym właściwie jest GLP-1? Dlaczego wpływa na uczucie głodu? Czy rzeczywiście „spala tłuszcz”? Co dzieje się po odstawieniu terapii i czy podczas redukcji masy ciała można tracić również mięśnie? Przyjrzyjmy się temu na podstawie badań.

Co to jest GLP-1?

GLP-1, czyli glucagon-like peptide-1 – glukagonopodobny peptyd-1, jest naturalnie występującym w organizmie hormonem peptydowym należącym do tzw. hormonów inkretynowych. Jest wydzielany między innymi przez komórki enteroendokrynne przewodu pokarmowego w odpowiedzi na spożycie pokarmu, a sygnały związane z GLP-1 powstają również w układzie nerwowym.

Po posiłku hormon ten uczestniczy w komunikacji pomiędzy jelitami, trzustką i mózgiem. Jego działanie obejmuje między innymi zwiększenie wydzielania insuliny w odpowiedzi na wzrost glukozy, ograniczenie wydzielania glukagonu, wpływ na opróżnianie żołądka, zwiększenie uczucia sytości oraz ograniczenie ilości przyjmowanego pokarmu.

Naturalny GLP-1 działa jednak bardzo krótko. Jest szybko rozkładany między innymi przez enzym DPP-4, dlatego jego fizjologiczne działanie po posiłku jest znacznie krótsze niż działanie współczesnych leków aktywujących receptor GLP-1.

GLP-1 i efekt inkretynowy

Jednym z najważniejszych zjawisk związanych z GLP-1 jest tzw. efekt inkretynowy. Organizm reaguje na glukozę spożytą doustnie inaczej niż na taką samą ilość glukozy podaną bezpośrednio do krwi. Obecność składników odżywczych w przewodzie pokarmowym powoduje uwalnianie hormonów jelitowych, przede wszystkim GLP-1 i GIP, które informują trzustkę o nadchodzącym wzroście glikemii i przygotowują ją do odpowiedzi insulinowej.

Bardzo istotne jest to, że pobudzanie wydzielania insuliny przez GLP-1 jest w dużej mierze zależne od aktualnego stężenia glukozy. To jeden z powodów, dla których agoniści receptora GLP-1 stosowani samodzielnie mają relatywnie niewielki potencjał wywoływania ciężkiej hipoglikemii. Ryzyko niedocukrzenia może jednak wzrosnąć przy równoczesnym stosowaniu insuliny lub niektórych innych leków przeciwcukrzycowych.

Jak GLP-1 wpływa na apetyt?

To właśnie wpływ na apetyt spowodował ogromne zainteresowanie GLP-1 w kontekście leczenia otyłości. Receptory GLP-1 oraz związane z nimi szlaki neuronalne występują w obszarach mózgu odpowiedzialnych za regulację przyjmowania pokarmu. Aktywacja tego układu może prowadzić do większego uczucia sytości, mniejszego odczuwania głodu oraz zmniejszenia ilości spożywanego jedzenia.

GLP-1 oddziałuje nie tylko na klasyczne mechanizmy głodu związane z zapotrzebowaniem energetycznym organizmu. Badania sugerują również wpływ na neuronalne mechanizmy związane z motywacją do jedzenia oraz reakcją na wysokoenergetyczne produkty. W praktyce część osób stosujących agonistów GLP-1 opisuje zmniejszenie tzw. „food noise”, czyli ciągłego myślenia o jedzeniu i potrzeby podjadania.

Mechanizm działania jest jednak znacznie bardziej złożony niż samo „wyłączenie głodu”. Obejmuje interakcję jelit, nerwu błędnego, pnia mózgu oraz struktur ośrodkowego układu nerwowego odpowiadających za kontrolę przyjmowania pokarmu.

Czy GLP-1 spowalnia opróżnianie żołądka?

Tak. Aktywacja receptora GLP-1 może spowalniać przemieszczanie się treści pokarmowej z żołądka do jelita cienkiego, co może prowadzić do dłuższego uczucia pełności, wolniejszego pojawiania się glukozy we krwi po posiłku oraz ograniczenia gwałtownych wzrostów glikemii.

Nie można jednak sprowadzać całego działania leków GLP-1 do „jedzenia zalegającego w żołądku”. Wpływ na apetyt utrzymuje się również poprzez ośrodkowy układ nerwowy i mechanizmy neuronalne. Co więcej, organizm może częściowo adaptować się do wpływu GLP-1 na opróżnianie żołądka podczas długotrwałej terapii.

Naturalny GLP-1 a leki GLP-1 – to nie jest to samo

To bardzo ważne rozróżnienie. GLP-1 produkowany przez organizm jest naturalnym hormonem, natomiast semaglutyd, liraglutyd czy dulaglutyd są substancjami farmakologicznymi zaprojektowanymi tak, aby aktywować receptor GLP-1 przez znacznie dłuższy czas.

Naturalny GLP-1 jest bardzo szybko degradowany. Współczesne analogi i agoniści receptora GLP-1 zostały natomiast zmodyfikowane w taki sposób, aby mogły działać wiele godzin, a w przypadku części preparatów umożliwiać podawanie raz w tygodniu. To właśnie przedłużona i silniejsza stymulacja receptora GLP-1 powoduje, że efekt farmakoterapii jest nieporównywalnie większy niż fizjologiczny wzrost GLP-1 po posiłku.

Najbardziej znane leki działające na receptor GLP-1

Do tej grupy należą między innymi semaglutyd, liraglutyd, dulaglutyd, eksenatyd i liksysenatyd. Nie wszystkie mają takie same wskazania, skuteczność, sposób podawania ani okres działania.

Szczególną uwagę zdobył semaglutyd, ponieważ w badaniach nad leczeniem otyłości pozwalał uzyskiwać redukcję masy ciała znacznie większą niż starsze leki przeciwotyłościowe.

A czym jest tirzepatyd?

Tirzepatyd jest często wrzucany do jednej grupy z lekami GLP-1, ale technicznie nie jest klasycznym, selektywnym agonistą wyłącznie receptora GLP-1. Jest podwójnym agonistą receptorów GIP i GLP-1, co oznacza, że jednocześnie wykorzystuje dwa szlaki inkretynowe.

W badaniach klinicznych prowadziło to do bardzo dużej redukcji masy ciała, dlatego rozwój leków metabolicznych coraz częściej zmierza w kierunku jednoczesnej aktywacji kilku receptorów.

GLP-1 a odchudzanie – co naprawdę pokazują badania?

Najlepiej znanym badaniem dotyczącym semaglutydu i otyłości jest STEP 1. W badaniu uczestniczyło 1961 dorosłych z nadwagą lub otyłością bez cukrzycy typu 2. Po 68 tygodniach średnia redukcja masy ciała wynosiła 14,9% w grupie semaglutydu i 2,4% w grupie placebo.

Co najmniej 5% masy ciała straciło 86,4% osób otrzymujących semaglutyd, co najmniej 10% – 69,1%, a co najmniej 15% – 50,5%. Około 32% badanych straciło co najmniej 20% początkowej masy ciała, podczas gdy w grupie placebo podobny wynik osiągnęło około 1,7% uczestników.

To skala efektu, która jeszcze kilkanaście lat temu była bardzo trudna do uzyskania za pomocą farmakoterapii otyłości.

Czy GLP-1 bezpośrednio spala tłuszcz?

Nie należy traktować agonistów GLP-1 jak klasycznych „spalaczy tłuszczu”. Podstawowy mechanizm prowadzący do zmniejszenia masy ciała to przede wszystkim zmniejszenie apetytu, mniejsze spożycie energii, powstanie ujemnego bilansu kalorycznego i w konsekwencji redukcja masy ciała.

Nie oznacza to, że lek może ominąć prawa bilansu energetycznego. Jego duża skuteczność polega między innymi na tym, że może zmieniać biologiczne sygnały regulujące głód i sytość, dzięki czemu utrzymywanie mniejszej podaży kalorii staje się dla wielu osób zdecydowanie łatwiejsze.

Co dzieje się z tłuszczem trzewnym?

Redukcja masy ciała podczas terapii semaglutydem obejmuje znaczną utratę tkanki tłuszczowej, w tym szczególnie istotnego metabolicznie tłuszczu trzewnego. W analizie składu ciała części uczestników badania STEP 1 po 68 tygodniach stwierdzono zmniejszenie całkowitej masy tłuszczowej o około 19,3% oraz regionalnej tkanki tłuszczowej trzewnej o około 27,4%.

Jednocześnie zmniejszała się także beztłuszczowa masa ciała. To ważne, ponieważ bardzo duża redukcja masy ciała nie oznacza utraty wyłącznie tkanki tłuszczowej.

GLP-1 a utrata mięśni

Każda znaczna redukcja masy ciała może wiązać się nie tylko z utratą tłuszczu, ale również części masy beztłuszczowej. Nie jest to zjawisko charakterystyczne wyłącznie dla leków GLP-1.

W podanalizie STEP 1 beztłuszczowa masa ciała również spadła, mimo że jej udział procentowy w całkowitej masie ciała uległ poprawie. Dlatego osoba redukująca znaczną ilość kilogramów powinna zwrócić szczególną uwagę na odpowiednią podaż białka, regularny trening oporowy oraz unikanie niepotrzebnie agresywnego deficytu kalorycznego.

Jest to szczególnie ważne u osób starszych oraz wszystkich, u których zachowanie siły i masy mięśniowej ma znaczenie dla zdrowia i sprawności. Nie powinno się więc oceniać skuteczności redukcji wyłącznie poprzez liczbę kilogramów pokazywaną przez wagę.

Semaglutyd a układ sercowo-naczyniowy – badanie SELECT

Jednym z najważniejszych badań dotyczących GLP-1 było badanie SELECT. Objęto nim ponad 17 600 osób z nadwagą lub otyłością i istniejącą chorobą sercowo-naczyniową, ale bez cukrzycy.

Pierwszorzędowy punkt końcowy obejmował zgon z przyczyn sercowo-naczyniowych, niezakończony zgonem zawał serca lub niezakończony zgonem udar mózgu. Do takiego zdarzenia doszło u 6,5% osób otrzymujących semaglutyd i 8,0% osób otrzymujących placebo, co odpowiadało około 20-procentowemu względnemu zmniejszeniu ryzyka.

Badanie SELECT było szczególnie ważne, ponieważ pokazało, że potencjalne korzyści terapii mogą wykraczać poza samą kontrolę glikemii u osób z cukrzycą.

GLP-1, cukrzyca i układ krążenia

Korzyści sercowo-naczyniowe agonistów GLP-1 obserwowano wcześniej również u pacjentów z cukrzycą typu 2. W badaniu SUSTAIN-6, obejmującym 3297 osób z cukrzycą typu 2, główny złożony punkt sercowo-naczyniowy wystąpił u 6,6% pacjentów otrzymujących semaglutyd i 8,9% pacjentów otrzymujących placebo.

Podobny kierunek działania obserwowano wcześniej dla liraglutydu w dużym badaniu LEADER. Współczesne leki inkretynowe przestały więc być postrzegane wyłącznie jako środki służące do obniżania poziomu glukozy.

GLP-1 a nerki – badanie FLOW

Kolejnym ważnym badaniem było FLOW, w którym analizowano semaglutyd u pacjentów z cukrzycą typu 2 i przewlekłą chorobą nerek. W badaniu uczestniczyły 3533 osoby.

Ryzyko głównego złożonego punktu końcowego dotyczącego poważnych zdarzeń nerkowych lub zgonu z przyczyn nerkowych albo sercowo-naczyniowych było o około 24% niższe w grupie semaglutydu. Badanie wykazało również wolniejszy spadek filtracji kłębuszkowej oraz korzystne wyniki dotyczące zdarzeń sercowo-naczyniowych i śmiertelności.

GLP-1 a niewydolność serca związana z otyłością

Interesujące wyniki uzyskano także w badaniu STEP-HFpEF, które dotyczyło pacjentów z otyłością, niewydolnością serca i zachowaną frakcją wyrzutową. Po 52 tygodniach osoby otrzymujące semaglutyd uzyskały większą poprawę objawów i ograniczeń fizycznych oraz większą redukcję masy ciała niż osoby otrzymujące placebo.

Średnia zmiana masy ciała wynosiła −13,3% dla semaglutydu i −2,6% dla placebo. Poprawił się również dystans pokonywany w sześciominutowym teście marszowym.

GLP-1 a stłuszczenie wątroby i MASH

Jednym z najciekawszych nowych kierunków badań jest metaboliczna choroba wątroby. W badaniu fazy III ESSENCE oceniano semaglutyd u pacjentów z metabolic dysfunction-associated steatohepatitis, czyli MASH, oraz ze zwłóknieniem wątroby stopnia F2 lub F3.

Po 72 tygodniach ustąpienie zapalenia wątroby bez pogorszenia włóknienia stwierdzono u 62,9% pacjentów otrzymujących semaglutyd wobec 34,3% pacjentów otrzymujących placebo. Poprawę włóknienia o co najmniej jeden stopień bez pogorszenia zapalenia stwierdzono odpowiednio u 36,8% i 22,4% badanych.

Wyniki te pokazują, jak szeroko konsekwencje poprawy metabolicznej i redukcji masy ciała mogą oddziaływać na organizm.

Tirzepatyd kontra semaglutyd – badanie SURMOUNT-5

W badaniu SURMOUNT-5 bezpośrednio porównano tirzepatyd z semaglutydem u osób z otyłością bez cukrzycy typu 2. W badaniu uczestniczyło 751 osób, a po 72 tygodniach średnia redukcja masy ciała wynosiła 20,2% dla tirzepatydu i 13,7% dla semaglutydu.

Obwód talii zmniejszył się odpowiednio średnio o 18,4 cm i 13,0 cm. Trzeba jednak ponownie podkreślić, że tirzepatyd nie jest czystym agonistą GLP-1, ponieważ aktywuje zarówno receptor GLP-1, jak i GIP.

Co dzieje się po odstawieniu semaglutydu?

To jedno z najważniejszych pytań dotyczących długoterminowego leczenia. Czy po osiągnięciu docelowej masy ciała można po prostu odstawić lek i zachować wszystkie rezultaty?

Przedłużenie badania STEP 1 pokazuje, że nie jest to takie proste. Podczas 68 tygodni leczenia osoby analizowane w tej części badania straciły średnio około 17,3% początkowej masy ciała. W ciągu roku po odstawieniu semaglutydu odzyskały średnio około dwie trzecie wcześniej utraconej masy.

Wiele parametrów metabolicznych również zaczęło powracać w kierunku wartości wyjściowych. Nie oznacza to, że lek „psuje metabolizm”. Pokazuje raczej, że otyłość jest chorobą przewlekłą, a biologiczne mechanizmy regulujące apetyt i masę ciała nie znikają tylko dlatego, że człowiek schudł.

Czy po GLP-1 zawsze występuje efekt jo-jo?

Nie u każdej osoby musi wyglądać to identycznie, ale badania pokazują, że odzyskiwanie części masy po zakończeniu leczenia jest częste. Dlatego już w trakcie redukcji warto budować elementy, które mogą później pomagać w kontroli masy ciała.

Znaczenie mają przede wszystkim regularna aktywność fizyczna, trening siłowy, dieta bogata w sycące produkty, odpowiednia podaż białka i błonnika, regularny sen oraz ograniczenie powrotu do wcześniejszych nawyków żywieniowych. Farmakoterapia nie powinna być traktowana jako zamiennik tych elementów, lecz u odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów jako jedno z narzędzi leczenia.

Czy można naturalnie zwiększyć poziom GLP-1?

Tak, ponieważ fizjologiczne wydzielanie GLP-1 zwiększa się po jedzeniu. Na odpowiedź jelitowych hormonów sytości wpływa skład posiłku oraz obecność między innymi białka, tłuszczów, węglowodanów i fermentowalnego błonnika.

Interesującą rolę może odgrywać również mikrobiota jelitowa. Fermentacja niektórych rodzajów błonnika prowadzi do powstawania krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, które mogą uczestniczyć w sygnalizacji komórek enteroendokrynnych.

Nie oznacza to jednak, że zwykły produkt spożywczy lub suplement może działać tak samo jak lek będący długo działającym agonistą receptora GLP-1. Hasła w rodzaju „naturalny Ozempic” należy więc traktować bardzo ostrożnie.

Aktywność fizyczna a GLP-1

Aktywność fizyczna również może przejściowo wpływać na hormony regulujące apetyt. Badania wskazują między innymi na możliwość zmniejszenia stężenia aktywnej greliny oraz okresowego zwiększenia GLP-1 i innych hormonów sytości.

Efekty są jednak zmienne i zależą od intensywności wysiłku, czasu jego trwania, badanego uczestnika oraz momentu pomiaru. Treningu nie należy więc wykonywać wyłącznie po to, aby „podnieść GLP-1”. Jego znaczenie dla zdrowia, utrzymania masy mięśniowej, gospodarki glukozowej i kontroli masy ciała jest znacznie szersze.

Najczęstsze działania niepożądane agonistów GLP-1

Najczęściej obserwowane są działania ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, biegunka, zaparcia, wymioty, uczucie pełności, ból brzucha, odbijanie czy zgaga. W badaniu STEP 1 nudności i biegunka należały do najczęstszych działań niepożądanych i zazwyczaj miały charakter łagodny lub umiarkowany.

Problemy ze strony przewodu pokarmowego występują szczególnie często podczas zwiększania dawki i mogą z czasem ulegać osłabieniu.

GLP-1 a kamica żółciowa

Jest to jedno z lepiej udokumentowanych zagrożeń. Metaanaliza 76 randomizowanych badań klinicznych obejmujących ponad 103 tysiące uczestników wykazała, że stosowanie agonistów GLP-1 było związane ze zwiększonym ryzykiem chorób pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych.

Dla całej grupy leków względne ryzyko wynosiło około RR 1,37. Ryzyko było większe w badaniach dotyczących redukcji masy ciała, przy wyższych dawkach oraz dłuższym czasie stosowania. Część tego ryzyka może być jednak związana również z samą szybką i znaczną utratą masy ciała.

Czy GLP-1 powoduje zapalenie trzustki?

Temat ten budzi wiele kontrowersji. Zapalenie trzustki pozostaje istotnym klinicznie zdarzeniem i znajduje się w ostrzeżeniach dotyczących części preparatów, ale nie oznacza to, że badania jednoznacznie potwierdziły duży wzrost ryzyka.

Metaanaliza 21 randomizowanych badań obejmujących 34 721 pacjentów nie wykazała istotnego zwiększenia ryzyka ostrego zapalenia trzustki podczas stosowania semaglutydu w porównaniu z placebo. Jest to dobry przykład różnicy między stwierdzeniem, że dane zdarzenie jest możliwe i wymaga monitorowania, a stwierdzeniem, że lek jednoznacznie znacząco zwiększa jego częstość.

Semaglutyd a wzrok – NAION

Europejska Agencja Leków analizowała również ryzyko niearterytycznej przedniej niedokrwiennej neuropatii nerwu wzrokowego – NAION. Komitet PRAC uznał NAION za bardzo rzadkie działanie niepożądane semaglutydu, mogące wystąpić maksymalnie u około 1 na 10 000 osób stosujących lek.

W przypadku nagłej utraty wzroku lub gwałtownego pogorszenia widzenia zalecany jest pilny kontakt z lekarzem.

A co z myślami samobójczymi?

Ten temat także został poddany szczegółowej ocenie regulatorów. Po analizie dostępnych danych komitet PRAC Europejskiej Agencji Leków stwierdził, że dostępne dowody nie potwierdzają związku przyczynowego pomiędzy agonistami receptora GLP-1 a myślami lub zachowaniami samobójczymi i samouszkodzeniami.

GLP-1 a gastropareza

Ponieważ semaglutyd wpływa na motorykę przewodu pokarmowego, szczególnej uwagi wymagają osoby z gastroparezą, czyli zaburzonym opróżnianiem żołądka. U takich pacjentów działania żołądkowo-jelitowe mogą być nasilone, a stosowanie semaglutydu przy ciężkiej gastroparezie może nie być zalecane.

Czy GLP-1 jest „cudownym lekiem”?

Nie, ale błędem byłoby również sprowadzanie agonistów GLP-1 wyłącznie do chwilowej mody na szybkie odchudzanie. Dysponujemy już dużymi randomizowanymi badaniami obejmującymi tysiące, a w niektórych przypadkach kilkanaście tysięcy pacjentów.

Badania pokazują wpływ tych terapii na masę ciała, kontrolę glikemii, ryzyko wybranych zdarzeń sercowo-naczyniowych, progresję przewlekłej choroby nerek u określonych pacjentów, objawy niewydolności serca związanej z otyłością oraz parametry MASH i zwłóknienia wątroby.

Jednocześnie farmakoterapia ma działania niepożądane, przeciwwskazania oraz ograniczenia i nie każda osoba jest właściwym kandydatem do jej stosowania.

GLP-1 nie zastępuje prawidłowego żywienia

Paradoksalnie podczas terapii silnie obniżającej apetyt jakość diety może stać się jeszcze ważniejsza. Jeżeli człowiek zaczyna jeść znacznie mniej, każda spożywana porcja powinna dostarczać odpowiedniej ilości pełnowartościowego białka, witamin, składników mineralnych, niezbędnych kwasów tłuszczowych i błonnika.

Mała ilość jedzenia o niskiej wartości odżywczej może zwiększać ryzyko niedostatecznej podaży niektórych składników. Szczególnie istotne jest również zachowanie masy mięśniowej, dlatego rozsądny program redukcji powinien obejmować nie tylko wagę i kalorie, ale również żywienie, odpowiednią podaż białka, aktywność fizyczną i trening oporowy.

Najważniejsze wnioski

GLP-1 jest naturalnym hormonem jelitowo-mózgowym uczestniczącym w regulacji glukozy, apetytu i pracy przewodu pokarmowego. Agoniści receptora GLP-1 wykorzystują ten sam szlak, ale są zaprojektowani tak, aby działać znacznie dłużej niż naturalny hormon.

Ich skuteczność w leczeniu otyłości nie wynika z magicznego „spalania tłuszczu”, lecz przede wszystkim ze zmiany biologicznej kontroli głodu, sytości i ilości przyjmowanego pokarmu. Badanie STEP 1 wykazało średnią redukcję masy ciała z semaglutydem wynoszącą około 15% w ciągu 68 tygodni, a SELECT wykazał około 20-procentowe względne ograniczenie ryzyka poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych w badanej populacji.

Badanie FLOW pokazało również istotne korzyści nerkowe u osób z cukrzycą typu 2 i przewlekłą chorobą nerek. Jednocześnie terapia nie jest pozbawiona działań niepożądanych, a po jej zakończeniu może dochodzić do odzyskania znaczącej części utraconej masy ciała.

GLP-1 nie należy więc traktować ani jako „cudownego rozwiązania”, ani jako chwilowej internetowej mody. To jeden z najważniejszych obecnie obszarów współczesnej medycyny metabolicznej.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o GLP-1

Czy GLP-1 jest hormonem?

Tak. GLP-1 jest naturalnym hormonem peptydowym produkowanym między innymi w przewodzie pokarmowym i uczestniczącym w regulacji glukozy, insuliny, apetytu i sytości.

Czy semaglutyd to GLP-1?

Nie dokładnie. Semaglutyd jest analogiem GLP-1 i agonistą jego receptora. Naśladuje część działania naturalnego GLP-1, ale został zaprojektowany tak, aby działać znacznie dłużej.

Czy Ozempic i Wegovy to to samo?

Oba produkty zawierają semaglutyd, ale mają różne wskazania, schematy terapeutyczne oraz zarejestrowane zastosowania. Nie powinno się używać ich nazw zamiennie jako synonimu każdego leczenia GLP-1.

Czy tirzepatyd jest GLP-1?

Tirzepatyd aktywuje receptor GLP-1, ale również receptor GIP. Jest więc podwójnym agonistą GIP/GLP-1, a nie klasycznym agonistą wyłącznie GLP-1.

Ile można schudnąć na semaglutydzie?

W badaniu STEP 1 średnia redukcja masy ciała po 68 tygodniach wynosiła około 14,9% przy semaglutydzie 2,4 mg w porównaniu z 2,4% w grupie placebo. Wynik konkretnej osoby może być jednak znacznie mniejszy lub większy.

Czy po odstawieniu GLP-1 waga wraca?

Może wracać. W przedłużeniu badania STEP 1 uczestnicy w ciągu roku od odstawienia semaglutydu odzyskali średnio około dwie trzecie wcześniej utraconej masy.

Czy GLP-1 powoduje utratę mięśni?

Podczas dużej redukcji masy ciała tracona jest zazwyczaj zarówno tkanka tłuszczowa, jak i część masy beztłuszczowej. Dlatego szczególnego znaczenia nabierają odpowiednia podaż białka oraz trening oporowy.

Czy można zwiększyć GLP-1 bez leków?

Posiłki, skład diety, błonnik oraz aktywność fizyczna mogą wpływać na fizjologiczne wydzielanie GLP-1. Efekt ten nie jest jednak równoważny działaniu długo działających agonistów receptora GLP-1.

Literatura i wybrane badania

1. Wilding J.P.H. i wsp. Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity. New England Journal of Medicine, 2021 – STEP 1.
2. Lincoff A.M. i wsp. Semaglutide and Cardiovascular Outcomes in Obesity without Diabetes. New England Journal of Medicine, 2023 – SELECT.
3. Perkovic V. i wsp. Effects of Semaglutide on Chronic Kidney Disease in Patients with Type 2 Diabetes. New England Journal of Medicine, 2024 – FLOW.
4. Marso S.P. i wsp. Semaglutide and Cardiovascular Outcomes in Patients with Type 2 Diabetes. New England Journal of Medicine, 2016 – SUSTAIN-6.
5. Marso S.P. i wsp. Liraglutide and Cardiovascular Outcomes in Type 2 Diabetes. New England Journal of Medicine, 2016 – LEADER.
6. Kosiborod M.N. i wsp. Semaglutide in Patients with Heart Failure with Preserved Ejection Fraction and Obesity. New England Journal of Medicine, 2023 – STEP-HFpEF.
7. Sanyal A.J. i wsp. Phase 3 Trial of Semaglutide in Metabolic Dysfunction-Associated Steatohepatitis. New England Journal of Medicine, 2025 – ESSENCE.
8. Aronne L.J. i wsp. Tirzepatide as Compared with Semaglutide for the Treatment of Obesity. New England Journal of Medicine, 2025 – SURMOUNT-5.
9. Wilding J.P.H. i wsp. Weight regain and cardiometabolic effects after withdrawal of semaglutide: The STEP 1 trial extension. Diabetes, Obesity and Metabolism, 2022.
10. He L. i wsp. Association of Glucagon-Like Peptide-1 Receptor Agonist Use With Risk of Gallbladder and Biliary Diseases. JAMA Internal Medicine, 2022.
11. Ansari S., Khoo B., Tan T. Targeting the incretin system in obesity and type 2 diabetes mellitus. Nature Reviews Endocrinology, 2024.

Informacja: Artykuł ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady medycznej. Leki wpływające na receptor GLP-1 są produktami leczniczymi, a decyzja o ich zastosowaniu, zmianie dawki lub zakończeniu terapii powinna być podejmowana wspólnie z lekarzem.